Materiały kompozytowe

Precyzyjna charakterystyka materiałów dla kompozytów, kompozytów włóknistych i funkcjonalnych systemów wielomateriałowych

Materiały kompozytowe łączą różne surowce w celu uzyskania właściwości, których często nie da się osiągnąć przy użyciu pojedynczych materiałów. Tworzywa sztuczne wzmocnione włóknami, materiały z matrycą metalową oraz kompozyty z matrycą ceramiczną oraz kompozyty funkcjonalne umożliwiają na przykład uzyskanie wysokiej wytrzymałości przy niewielkiej masie, ukierunkowane odprowadzanie ciepła lub wysoką odporność na obciążenia termiczne i mechaniczne.

Właściwości kompozytu nie są jednak determinowane wyłącznie przez jego poszczególne składniki. Matryca, wzmocnienie, zawartość wypełniacza, orientacja, porowatość oraz granice faz między fazami materiałowymi wpływają na właściwości termiczne i termofizyczne całego układu materiałowego.

Urządzenia analityczne firmy LINSEIS umożliwiają precyzyjne badanie tych zależności. Przewodność cieplna, przewodność temperaturowa, rozszerzalność cieplna, pojemność cieplna i stabilność termiczna mogą być charakteryzowane w szerokim zakresie temperatur i wykorzystywane do opracowywania wysokowydajnych materiałów kompozytowych.

Istotne zagadnienia

  • W jaki sposób zawartość wypełniacza lub włókien wpływa na właściwości termiczne?
  • Jaka jest przewodność cieplna tego materiału kompozytowego?
  • Czym różni się przenoszenie ciepła w płaszczyźnie (In-Plane) od przenoszenia ciepła przez płaszczyznę (Through-Plane)?
  • Jaki wpływ ma orientacja włókien lub wypełniaczy?
  • W jaki sposób rozszerzalność cieplna kompozytu zmienia się wraz z temperaturą?
  • Jakie naprężenia termiczne powstają między różnymi fazami materiału?
  • Jak stabilne są matryca i wzmocnienie w wysokich temperaturach?
  • W jaki sposób granice faz i porowatość wpływają na właściwości materiału?

Istotne parametry materiałowe i procesowe

Parametry Znaczenie
Przewodność cieplna Przenoszenie ciepła przez matrycę, wzmocnienie i cały kompozyt
Przewodność termiczna Szybkość rozprzestrzeniania się ciepła w kompozycie
Anizotropia termiczna Zależność kierunkowa przenoszenia ciepła w materiale kompozytowym
Współczynnik rozszerzalności cieplnej (CTE) Stabilność wymiarowa i kompatybilność termiczna faz materiałowych
Pojemność cieplna (Cp) Zdolność akumulacji ciepła materiału kompozytowego
Stabilność termiczna Odporność matrycy i wzmocnienia na obciążenia temperaturowe
Zmiana masy Rozkład, utlenianie i oznaczanie poszczególnych składników materiału
Temperatura zeszklenia (Tg) Granice zastosowania i właściwości termomechaniczne kompozytów na bazie polimerów

Metody pomiarowe stosowane w przypadku materiałów kompozytowych

Laserowa analiza błysku (LFA)

Określenie zależnego od temperatury przepływu ciepła w materiałach kompozytowych i układach materiałów anizotropowych.

Analiza

  • Dyfuzyjność cieplna
  • Przewodność cieplna
  • Dyfuzja ciepła
  • Zależność od temperatury
  • Anizotropowy transport ciepła

Typowe zastosowania

  • Materiały kompozytowe z włókien
  • Kompozyty z matrycą ceramiczną
  • Kompozyty z matrycą metalową
  • Kompozyty na bazie węgla
  • Funkcjonalne materiały kompozytowe

Dylatometria (DIL)

Dokładne badanie rozszerzalności cieplnej i stabilności wymiarowej materiałów kompozytowych pod wpływem temperatury.

Analiza

  • Rozszerzalność cieplna
  • Współczynnik rozszerzalności cieplnej
  • Zmiany wymiarów
  • Napięcia termiczne
  • Zachowanie materiału w zależności od temperatury

Typowe zastosowania

  • Kompozyty włókniste
  • Kompozyty z matrycą metalową
  • Kompozyty z matrycą ceramiczną
  • Materiały wielofazowe
  • Kompozyty wysokotemperaturowe

Kalorymetria różnicowa dynamiczna (DSC)

Charakterystyka przejść termicznych oraz właściwości matrycy materiałów kompozytowych.

Analiza

  • Przejście szkła
  • Właściwości topnienia
  • Krystalizacja
  • Pojemność cieplna
  • Reakcje utwardzania

Typowe zastosowania

  • Kompozyty z matrycą polimerową
  • Tworzywa sztuczne wzmocnione włóknami
  • Systemy żywiczne
  • Prepregi
  • Kompozyty funkcjonalne

Termograwimetria (TGA)

Analiza stabilności termicznej oraz składu wielofazowych układów materiałowych.

Analiza

  • Rozkład termiczny
  • Zmiany masy
  • Utlenianie
  • Redukcja macierzy
  • Zawartość wypełniaczy i włókien

Typowe zastosowania

  • Kompozyty polimerowe
  • Materiały kompozytowe z włókien
  • Polimery wypełnione
  • Kompozyty węglowe
  • Rozwój materiałów

Zalecane przyrządy pomiarowe do materiałów kompozytowych

Przykład praktyczny: Charakterystyka termiczna materiałów kompozytowych

Stabilność termiczna nanokompozytów PA610/halloysit

Pomiary TGA przy użyciu LINSEIS TGA L83 wskazują na wpływ nanorurek halloyzitu (HNT) na zachowanie termiczne częściowo pochodzącego z surowców biologicznych PA610 podczas rozkładu. Wyniki pozwalają zarówno na ocenę stabilności termicznej, jak i na wiarygodne określenie zawartości wypełniacza nieorganicznego. Pobierz dokument i dowiedz się więcej o konfiguracji pomiarowej, analizie termograwimetrycznej oraz charakteryzacji zrównoważonych kompozytów polimerowych.

Dlaczego charakterystyka materiałów kompozytowych ma kluczowe znaczenie

Właściwości użytkowe kompozytu nie wynikają wyłącznie z właściwości jego materiałów wyjściowych. Dopiero współdziałanie matrycy, wzmocnienia, powierzchni granicznych i mikrostruktury decyduje o rzeczywistym zachowaniu termicznym materiału kompozytowego.

Połączenie nowoczesnych metod analitycznych pozwala na:

  • Określanie przewodności cieplnej i przewodności temperaturowej
  • Badanie anizotropowych właściwości materiałów
  • Analiza rozszerzalności cieplnej
  • Ocena naprężeń termicznych między fazami materiału
  • Charakterystyka przejścia szklistego i zachowania podczas utwardzania
  • Badanie stabilności termicznej i rozkładu
  • Określanie zawartości matrycy, włókien i wypełniaczy
  • Porównanie różnych składów materiałów
  • Optymalizacja wielofunkcyjnych materiałów kompozytowych

Zastosowania – badania naukowe i uczelnie wyższe

Najczęściej zadawane pytania – materiały kompozytowe

Dlaczego materiały kompozytowe należy charakteryzować jako całościowy system?

Właściwości materiału kompozytowego zależą nie tylko od matrycy i wzmocnienia. Na zachowanie termiczne wpływają również orientacja włókien, zawartość wypełniacza, porowatość oraz powierzchnie międzyfazowe. Dlatego też nie można wiarygodnie określić właściwości gotowego kompozytu wyłącznie na podstawie parametrów jego poszczególnych składników.

Badaniom mogą podlegać między innymi tworzywa sztuczne wzmocnione włóknami, kompozyty z matrycą polimerową (PMC), kompozyty z matrycą metalową (MMC), kompozyty z matrycą ceramiczną (CMC), kompozyty na bazie węgla, a także polimery wypełnione i funkcjonalne materiały hybrydowe.

Przewodność cieplna wpływa na rozkład temperatury i odprowadzanie ciepła wewnątrz elementu konstrukcyjnego. Dzięki odpowiedniemu doborowi matrycy, włókien i wypełniaczy można ją zwiększyć lub zmniejszyć w zależności od zastosowania – na przykład w celu zarządzania ciepłem lub izolacji termicznej.

W przypadku materiałów wzmocnionych włóknami, warstwowych lub zorientowanych ciepło może być przenoszone z różną prędkością w różnych kierunkach przestrzennych. Dlatego też, zwłaszcza w przypadku kompozytów, istotne jest rozróżnienie między właściwościami w płaszczyźnie (in-plane) a właściwościami w poprzek płaszczyzny (through-plane).

Termograwimetria pozwala wykrywać zmiany masy zależne od temperatury i może na przykład rejestrować rozkład matrycy polimerowej lub utlenianie poszczególnych składników. W przypadku odpowiednich układów materiałowych można na tej podstawie uzyskać również informacje dotyczące zawartości matrycy, włókien lub wypełniaczy.

Różne fazy materiału mogą charakteryzować się znacznie różniącymi się współczynnikami rozszerzalności cieplnej. W związku z tym zmiany temperatury powodują powstawanie naprężeń wewnętrznych, które mogą prowadzić do rozwarstwienia, powstawania pęknięć lub odkształceń. Precyzyjna charakterystyka CTE stanowi zatem wsparcie dla rzetelnego projektowania materiałów.

Metody LFA i THB nadają się do badania przenoszenia ciepła, natomiast metody DIL i TMA służą do charakteryzowania zmian wymiarowych. Metoda DSC dostarcza informacji na temat matrycy polimerowej i procesów utwardzania, natomiast metody TGA i STA służą do badania składu, stabilności termicznej i rozkładu materiału kompozytowego.